Buổi 2 · Tìm & đọc: bằng chứng

Nền tảng Nghiên cứu Lâm sàng: Từ câu hỏi lâm sàng đến công bố

Vương Mỹ Lượng & Bernard Osang’ir

Neudata Consulting Ltd

Buổi 2 · Tìm & đọc: bằng chứng

Phần 1

Tuần 2 · Thứ Bảy

• Câu hỏi ôn tập Buổi 1
• 2.1 Tìm bằng chứng: từ PICO đến tìm kiếm, Boolean, MeSH, trình diễn PubMed
• 2.2 Quản lý và trích dẫn: trình diễn Zotero, kiểu trích dẫn, diễn đạt lại, tài liệu xám
• Giải lao
• 2.3 Đọc một bài báo trong 15 phút và 2.4 từ y văn đến phần đặt vấn đề
• Xây dựng đề cương 2: tìm kiếm của riêng bạn, 5 tài liệu, đặt vấn đề, tên đề tài

MỞ ĐẦU BUỔI 2 (0:00, 19:30).

Mở đầu bằng những gì câu hỏi cuối Buổi 1 cho thấy (ví dụ còn bao nhiêu người dùng động từ mơ hồ) và dành một phút cho điểm đó nếu cần.

Ý chính: thứ Bảy tuần trước mỗi học viên đã bắt đầu câu hỏi của riêng mình. Hôm nay ta tìm xem điều gì đã được biết về câu hỏi đó, lưu tài liệu tham khảo an toàn, và đọc bài báo hiệu quả.

Nhịp độ: chậm hơn vẻ ngoài. Phần nào cũng có trình diễn hoặc bài tập. Dùng các slide ‘Kiểm tra hiểu bài’: đó là lúc phát hiện ai bị lạc.

Kiểm tra thực tế trước khi bắt đầu (chat): mọi người có câu hỏi PICO, danh sách từ đồng nghĩa (bài về nhà) và đã cài Zotero. Dán hai đường link vào chat: phiếu bài tập Buổi 2 (PDF) và Bài báo 1 dạng PDF sạch (bản gốc không chú giải, Course/Papers/Paper 1 - Boulet 2024 Crit Care (RCT) - original.pdf, cũng có link DOI ở trang ‘Hai bài báo’ trên website khóa học).

Thời gian: 1 phút, rồi câu hỏi ôn tập.

Câu hỏi ôn tập: Buổi 1

CÂU HỎI NHANH · 8 phút

• Bài báo nào của khóa học là thử nghiệm, bài nào là thuần tập: Bài báo 1 (Boulet) hay Bài báo 2 (Hyun)?
• ‘Ở người lớn bị nhiễm khuẩn huyết, cân bằng dịch dương đến ngày 3, so với không, có liên quan với tử vong đến ngày 28?’ Nêu P, E, C, O, T
• Ví dụ xuyên suốt trượt tiêu chí FINER nào?
• Câu nào là mục tiêu cụ thể: ‘tìm hiểu về cân bằng dịch’ hay ‘ước tính tỷ lệ có cân bằng dịch dương ở ngày 3’?
• Viết H0 cho: quy trình hạn chế dịch có làm giảm cân bằng dịch ngày 5 không?

SẢN PHẨM Trả lời trong biểu mẫu trực tuyến (link trong chat), đối chiếu với slide sau

CÂU HỎI ÔN TẬP (0:00-0:10, 19:30-19:40). Làm cá nhân trong một biểu mẫu trực tuyến ngắn (hoặc gõ câu trả lời vào chat), 6 phút, rồi 2 phút chiếu kết quả biểu mẫu lên màn hình. Đáp án ở slide sau. Các câu hỏi cũng có trong phiếu bài tập Buổi 2.

Bài này cũng khơi lại từ vựng thứ Bảy tuần trước cho buổi tìm kiếm hôm nay.

Người đến muộn: cho tham gia từ câu 2.

Thời gian: 8 phút.

Câu hỏi ôn tập: đáp án

Thiết kế

• Bài báo 1 là thử nghiệm (RCT)
• Bài báo 2 là thuần tập

PECO(T)

• P: người lớn bị nhiễm khuẩn huyết
• E: cân bằng dương đến ngày 3
• C: cân bằng trung tính hoặc âm
• O và T: tử vong đến ngày 28

Khả thi

• Tử vong cần hơn 1 000 người bệnh

Ước tính

• ‘Ước tính’ đo được
• ‘Tìm hiểu’ thì không

H0

• Cân bằng dịch ngày 5 như nhau ở hai nhóm

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Nếu đúng 4 hoặc 5 câu, bạn đã sẵn sàng cho hôm nay.

Đi qua năm đáp án trong 2 phút. Bình chọn nhanh: bạn đúng bao nhiêu câu (0-3, 4 hay 5)?

Nếu nhiều người sai câu 4 hoặc 5, dành thêm một phút: mục tiêu dùng động từ đo được, và H0 luôn nói ‘không khác biệt’.

Thời gian: 2 phút. Phần 2.1 bắt đầu lúc 0:10.

2.1 Tìm bằng chứng

Trước khi nghiên cứu, hãy tìm xem điều gì đã được biết.

40 phút: phễu tìm kiếm, từ PICO đến khối tìm kiếm, Boolean, MeSH, công cụ tìm kiếm, kiểm tra tổng quan hệ thống và trình diễn PubMed trực tiếp

PHẦN 2.1 (0:10-0:50, 19:40-20:20).

Ý chính: tìm y văn quyết định câu hỏi có mới không, cung cấp tổng quan cho phần đặt vấn đề, và cho thấy người khác đo kết cục thế nào.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Khi cần bằng chứng nhanh, bạn thường làm gì?’ Trả lời thật: Google, hỏi đồng nghiệp, UpToDate, hướng dẫn điều trị. Đều ổn cho chăm sóc, nhưng đề cương cần một chiến lược tìm kiếm được ghi lại.

Thời gian: 1 phút.

Phễu tìm kiếm

Ghi lại mỗi bước: ngày, chuỗi tìm kiếm, bộ lọc và số kết quả.

Toàn bộ PubMed

• Hơn 40 triệu bài
• Tính đến tháng 10/2026

Một từ khóa

• septic shock
• Hàng chục nghìn

Khối PICO

• MeSH và từ tự do, AND và OR
• Vài nghìn

Bộ lọc

• RCT, tổng quan, người lớn, năm
• Vài trăm

Sàng lọc

• Đọc tiêu đề và tóm tắt
• Vài chục

Giữ lại

• 5-10 bài chính

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Tìm kiếm tốt bắt đầu rộng, thu hẹp từng bước và được ghi lại.

Đi theo phễu từ trái sang phải: toàn bộ PubMed, một từ khóa, các khối PICO có cấu trúc, bộ lọc, người đọc sàng lọc, còn lại vài bài chính.

Nguồn cho quy mô PubMed: trang ‘About’ của PubMed (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/about/) ghi ‘more than 40 million citations and abstracts’ (hơn 40 triệu trích dẫn và tóm tắt). Kiểm tra ngày 19/10/2026 (trang cập nhật lần cuối ngày 11/3/2025). Hãy kiểm tra lại trước khi dạy và sửa mốc ‘tính đến’ nếu con số đã thay đổi.

Các con số khác chỉ là bậc độ lớn và thay đổi hằng ngày.

Ý chính: hai bước cuối do con người đọc, không phải máy tính.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Vì sao phải ghi ngày và chuỗi tìm kiếm?’ Mong đợi: để lặp lại được. Tạp chí và người phản biện sẽ yêu cầu.

Slide này dựng bằng các hình có thể chỉnh sửa: có thể sửa con số hoặc thêm tài liệu tham khảo ngay trong PowerPoint.

Thời gian: 2 phút.

Từ PICO đến các khối tìm kiếm

OR trong một khối, AND nối các khối: (các từ của P) AND (các từ của I) AND (các từ của O). C (thường quy) thường không cần tìm.

P: sốc nhiễm khuẩn

• “Shock, Septic”[MeSH]
• OR “septic shock”[tiab]
• OR sepsis[tiab]

I: hạn chế dịch

• “Fluid Therapy”[MeSH]
• OR “fluid restrict*”[tiab]
• OR “restrictive fluid*”[tiab]
• OR “conservative fluid*”[tiab]

O: tử vong

• Mortality[MeSH]
• OR mortality[tiab]
• OR death[tiab]

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Mỗi khái niệm PICO một khối: OR trong khối, AND giữa các khối.

Chuyển mỗi thành phần PICO thành một khối khái niệm: thuật ngữ MeSH cộng với từ tự do.

[tiab] = tiêu đề và tóm tắt. Dấu sao (*) là cắt cụt (truncation): restrictive fluid* tìm cả ‘restrictive fluids’.

Nhóm so sánh (thường quy) thường bỏ ra vì cách viết quá đa dạng.

Lưu ý: PubMed là cơ sở dữ liệu tiếng Anh, nên luôn tìm bằng thuật ngữ tiếng Anh.

Quan niệm sai: ‘cứ gõ cả câu hỏi vào PubMed’. Bạn mất kiểm soát từ đồng nghĩa và logic.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Tác giả còn dùng từ nào cho restrictive?’ Mong đợi: conservative, limited, de-resuscitation, fluid removal, negative fluid balance.

Thời gian: 4 phút.

Thêm một ví dụ: câu hỏi tại khoa

Câu hỏi: ở người lớn có nguy cơ tại khoa, xoay trở mỗi 2 giờ có giảm tổn thương do tì đè mới?

P + O: tổn thương do tì đè

• “Pressure Ulcer”[Mesh]
• OR “pressure injur*”[tiab]
• OR “pressure ulcer*”[tiab]
• OR bedsore*[tiab]

I: xoay trở

• “Patient Positioning”[Mesh]
• OR reposition*[tiab]
• OR turning[tiab]

Nối hai khối bằng AND

• Mẹo: khi P và O là cùng một ý (tổn thương do tì đè), một khối có thể chứa cả hai.
• Tác giả viết ulcer, injury, bedsore, decubitus. MeSH gom dưới “Pressure Ulcer”.

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Cùng một cách cho mọi chủ đề: khái niệm thành khối, từ đồng nghĩa nối bằng OR, các khối nối bằng AND.

Thêm một ví dụ mẫu, từ khoa phòng, để đồng nghiệp ngoài ICU thấy phương pháp dùng được cho mọi chủ đề.

Câu hỏi: ở người lớn có nguy cơ tại khoa, xoay trở mỗi 2 giờ có giảm tổn thương do tì đè mới không?

Ở đây P và O cùng một ý (tổn thương do tì đè) nên một khối chứa cả hai. Khối thứ hai là can thiệp.

MeSH: tác giả viết pressure ulcer, pressure injury, bedsore, decubitus. Đề mục MeSH ‘Pressure Ulcer’ gom tất cả.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Tác giả còn dùng từ nào cho xoay trở?’ Mong đợi: turning, position change, mobilisation, offloading.

Thời gian: 3 phút.

Logic Boolean bằng hình ảnh

THÔNG ĐIỆP CHÍNH AND thu hẹp, OR mở rộng, NOT loại bỏ. Hạn chế dùng NOT.

AND: chỉ bài có cả hai khái niệm, nên ít kết quả hơn. OR: một trong hai từ, nên nhiều hơn. Dùng OR cho từ đồng nghĩa.

NOT loại mọi bài có nhắc từ thứ hai, kể cả bài tốt chỉ nhắc trẻ sơ sinh một lần. Vì vậy NOT rủi ro.

Mẹo: viết hoa các toán tử, và dùng dấu ngoặc để quyết định thứ tự.

Hỏi cả lớp (chat): ‘septic shock AND fluids so với septic shock OR fluids: cái nào nhiều kết quả hơn?’ Mong đợi: OR.

Thời gian: 2 phút.

Kiểm tra hiểu bài: AND, OR hay NOT?

CÂU HỎI NHANH · 2 phút

• Bạn muốn bài có cả sốc nhiễm khuẩn và hạn chế dịch: dùng toán tử nào?
• Bạn muốn bài dùng ‘restrictive’ hoặc ‘conservative’ cho dịch: toán tử nào?
• Tìm kiếm ra 40 000 kết quả. Thêm khối AND thứ ba sẽ nhiều hơn hay ít hơn?
• Vì sao ‘sepsis NOT children’ là rủi ro?

SẢN PHẨM Trả lời trong chat (hoặc bình chọn)

Đáp án: 1 AND. 2 OR. 3 Ít hơn (AND thu hẹp). 4 Nó loại mọi bài có nhắc trẻ em ở bất kỳ đâu, kể cả nghiên cứu tốt ở người lớn chỉ nhắc trẻ em một lần.

Thời gian: 2 phút.

MeSH: nhãn chung cho nhiều cách viết

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Tìm cả thuật ngữ MeSH VÀ từ tự do, nối với nhau bằng OR.

MeSH (Medical Subject Headings, Đề mục chủ đề y học) là bộ từ vựng chuẩn của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ. Mỗi bài MEDLINE được gắn thuật ngữ MeSH, bất kể tác giả dùng từ gì.

Tìm một thuật ngữ MeSH sẽ gồm luôn các thuật ngữ hẹp hơn bên dưới (‘explode’, mở rộng). Ví dụ, Sepsis[MeSH] bao gồm Shock, Septic.

Bài mới nhất có thể chưa được gắn MeSH, nên luôn thêm từ tự do [tiab].

Hỏi cả lớp (chat): ‘MeSH giúp gì cho điều dưỡng tìm về tổn thương do tì đè?’ Mong đợi: tác giả viết pressure ulcer, bedsore, decubitus ulcer, và MeSH gom dưới một đề mục.

Slide sau: cách tìm đúng thuật ngữ MeSH.

Thời gian: 2 phút.

Cách tìm đúng thuật ngữ MeSH

MeSH Database

• Trang chủ PubMed, mục Explore
• Gõ một từ, ví dụ bedsore
• Kết quả cho đề mục: Pressure Ulcer

Một bài báo tin cậy

• Mở một bài liên quan trên PubMed
• Kéo xuống phần ‘MeSH terms’
• Dùng lại các thuật ngữ phù hợp

Search details

• PubMed tự gắn từ của bạn với MeSH
• Xem PubMed đã dùng đề mục nào

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Hãy tra thuật ngữ MeSH, đừng đoán.

Học viên không thể biết từ nào là thuật ngữ MeSH. Chỉ cho họ ba cách để tìm.

Cách 1, MeSH Database: trên trang chủ PubMed, mục Explore, bấm ‘MeSH Database’ (hoặc vào https://www.ncbi.nlm.nih.gov/mesh). Gõ một từ thông dụng. Hồ sơ cho biết đề mục chính thức, định nghĩa, các từ đồng nghĩa mà đề mục gom lại (với Pressure Ulcer: bedsore, decubitus ulcer, pressure injury và các từ khác) và vị trí trong cây MeSH. Nút ‘Add to search builder’ đưa đề mục sang PubMed.

Cách 2, một bài báo đã biết: mở một bài bạn biết chắc là liên quan (với ta là CLASSIC hoặc Bài báo 1), kéo xuống phần ‘MeSH terms’ và dùng lại các đề mục khớp với khái niệm của bạn. Phần trình diễn sẽ cho thấy điều này.

Cách 3, Search details: chạy các từ tự do, rồi mở ‘Search details’ trên trang Advanced. Cơ chế tự động gắn thuật ngữ của PubMed cho biết nó đã khớp với đề mục MeSH nào.

Đọc hồ sơ trước khi dùng một đề mục: đôi khi đề mục rộng hơn hoặc hẹp hơn bạn nghĩ.

Thời gian: 2 phút.

Bốn công cụ giúp tìm chính xác hơn

“Ngoặc kép”

• “septic shock” = đúng cụm từ
• Không phải hai từ rời

Cắt cụt *

• child* tìm child, children, childhood
• Dùng khi một ý có nhiều đuôi từ

Thẻ trường

• [tiab] tiêu đề hoặc tóm tắt
• [mh] thuật ngữ MeSH
• [pt] loại bài báo

Bộ lọc

• Loại bài (RCT, tổng quan hệ thống)
• Năm, tuổi, người

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Xem ‘Search details’ để biết chính xác PubMed đã tìm gì.

Ngoặc kép giữ nguyên cụm từ.

Cắt cụt (dấu sao) hữu ích khi tác giả viết cùng một ý với các đuôi từ khác nhau. Ví dụ lâm sàng: với câu hỏi nhi khoa, child* tìm cả child, children, childhood và childhood-onset trong một lần, thay vì gõ từng từ nối bằng OR. Các gốc từ hữu ích khác: nurs* (nurse, nurses, nursing), restrict* (restricted, restriction, restrictive).

Lưu ý: child* cũng ra cả childbirth, và gốc quá ngắn (flu*) sẽ ra cả influenza và fluoride. Trên PubMed gốc từ cần ít nhất bốn chữ cái, và từ đã cắt cụt không được gắn với MeSH, nên vẫn giữ thuật ngữ MeSH trong khối.

Thẻ trường giới hạn nơi PubMed tìm. Bộ lọc (bên trái trang kết quả) thu hẹp theo loại bài, năm và tuổi. Mỗi bộ lọc cần lý do ghi lại được.

Quan niệm sai: ‘lọc lấy toàn văn miễn phí’. Làm vậy bỏ mất bài quan trọng.

Thời gian: 3 phút.

PubMed và Google Scholar

PubMed	Google Scholar
Phạm vi	Tạp chí y sinh, do chuyên gia lập chỉ mục
MeSH (bộ từ vựng chuẩn)	Có
Bộ lọc (thiết kế, tuổi, năm)	Có, nhiều
Minh bạch, lặp lại được	Có
“Được trích dẫn bởi” một bài chính	Một phần
Phù hợp nhất cho	Tìm kiếm chính, lặp lại được

THÔNG ĐIỆP CHÍNH PubMed cho tìm kiếm chính. Google Scholar để kiểm tra và theo dấu trích dẫn.

PubMed: miễn phí, do Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ vận hành, tạp chí y sinh, MeSH, nhiều bộ lọc, tìm kiếm minh bạch, lặp lại được.

Google Scholar: rất rộng (luận văn, sách, bản thảo trước in), tốt cho tài liệu xám và ‘Cited by’, nhưng xếp hạng bị ẩn, ít bộ lọc, khó lặp lại.

PubMed không phải cơ sở dữ liệu duy nhất. Embase, Thư viện Cochrane, Web of Science, Scopus và CINAHL (cho điều dưỡng) là các nguồn chuẩn khác. Một tổng quan hệ thống tìm trên nhiều nguồn trong số đó (slide bổ sung ‘Ngoài PubMed’). Với đề cương ở Cấp độ 1, PubMed cộng một sổ đăng ký thử nghiệm là đủ.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Đồng nghiệp tìm được bài hoàn hảo trên Google Scholar. Cần kiểm tra gì?’ Mong đợi: đã bình duyệt chưa hay chỉ là preprint? Tạp chí có uy tín không? (Tạp chí săn mồi: Buổi 8.)

Thời gian: 2 phút.

Kiểm tra trước: đã có tổng quan hệ thống chưa?

Tìm tổng quan

• Thư viện Cochrane
• Bộ lọc PubMed: Systematic Review

Tổng quan đang làm

• PROSPERO liệt kê các tổng quan hệ thống đã đăng ký

Rồi quyết định

• Có tổng quan mới và tốt: dựa vào đó
• Chưa có, hoặc đã cũ: đó là khoảng trống

Học cách làm

• Cấp độ 3, Học phần A: tổng quan hệ thống và phân tích gộp

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Trước khi lập kế hoạch nghiên cứu, hãy tìm xem điều gì đã được làm, bắt đầu từ tổng quan hệ thống.

Ý chính: trước khi bắt đầu bất kỳ nghiên cứu nào, hãy nắm tổng quan những gì đã biết về câu hỏi của mình. Bức tranh tổng thể tốt nhất là một tổng quan hệ thống: một tổng quan bạn tìm được, hoặc do chính bạn thực hiện.

Tìm ở đâu: Thư viện Cochrane (các tổng quan hệ thống của Cochrane, chủ yếu về điều trị), PubMed với bộ lọc loại bài ‘Systematic Review’, và PROSPERO (https://www.crd.york.ac.uk/prospero/), sổ đăng ký quốc tế của các tổng quan hệ thống đang lên kế hoạch hoặc đang thực hiện.

Nếu một tổng quan mới và tốt đã trả lời câu hỏi của bạn, đừng làm lại: hãy dựa vào đó và chuyển câu hỏi sang khoảng trống còn lại. Nếu chưa có, hoặc tổng quan đã cũ, khoảng trống đó là một phần lý do cho nghiên cứu của bạn.

Tự làm tổng quan hệ thống và phân tích gộp là một khóa học riêng: Cấp độ 3 có một học phần dành riêng cho chủ đề này (Học phần A: tổng quan hệ thống và phân tích gộp).

Hỏi cả lớp (chat): ‘Có ai từng bắt đầu một dự án rồi mới phát hiện nó đã được làm rồi không?’

Thời gian: 2 phút.

Trình diễn: tìm câu hỏi của chúng ta trên PubMed

TRÌNH DIỄN TRỰC TIẾP · 10 phút

• Tìm một từ khóa, septic shock, và ghi lại số kết quả
• Dán chuỗi PICO đầy đủ: khối P, I và O nối bằng AND
• Xem ‘Search details’: PubMed thực sự đã tìm gì?
• Thêm bộ lọc: RCT và tổng quan hệ thống, người lớn, 10 năm gần đây
• Mở một kết quả: tóm tắt, MeSH, ‘Similar articles’, ‘Cited by’
• Bấm ‘Send to’, rồi ‘Citation manager’ (sẽ nhập vào ở phần 2.2)

Hãy để ý

• Số kết quả giảm thế nào sau mỗi bước
• Bài nào cứ xuất hiện lại
• Bạn có tìm thấy Bài báo 1 và thử nghiệm CLASSIC (Meyhoff 2022)?

SẢN PHẨM Một chuỗi tìm kiếm cả lớp có thể chép lại (Bài tập 1 trong phiếu)

Làm theo Course/Demos/s2_demo.md, Phần A (PubMed): chuỗi tìm kiếm chính xác, chỗ cần bấm và phương án dự phòng.

Không hứa số kết quả. Dự kiến hàng chục nghìn cho ‘septic shock’ và vài nghìn cho chuỗi PICO đầy đủ. Con số thay đổi hằng ngày.

CLASSIC (lần đầu ta nhắc đến): một thử nghiệm ngẫu nhiên lớn, Meyhoff và cộng sự, N Engl J Med 2022, ‘Restriction of Intravenous Fluid in ICU Patients with Septic Shock’. Tên viết tắt của Conservative versus Liberal Approach to Fluid Therapy of Septic Shock in Intensive Care (cách tiếp cận hạn chế so với tự do trong truyền dịch cho sốc nhiễm khuẩn tại hồi sức). Ở 1 554 người lớn bị sốc nhiễm khuẩn tại các ICU châu Âu, hạn chế dịch truyền tĩnh mạch không làm thay đổi tử vong 90 ngày. Đây là thử nghiệm chính đằng sau ví dụ xuyên suốt, nên hãy giải thích khi nó xuất hiện trong kết quả.

Chia sẻ màn hình. Nói chậm và dừng sau mỗi bước để học viên ghi số kết quả vào phiếu. Mời lớp gợi ý từ đồng nghĩa cho các khối trong chat và thêm trực tiếp một, hai từ.

Nếu mạng của bạn bị lỗi, chuyển sang ảnh chụp màn hình (giảng viên thứ hai có thể chia sẻ). Không sửa lỗi trực tiếp.

Thời gian: 10 phút.

Đến lượt bạn: xây chuỗi tìm kiếm Boolean

BÀI TẬP CÁ NHÂN · 5 phút

• Lấy câu hỏi PICO của riêng bạn và danh sách từ đồng nghĩa (bài về nhà Buổi 1)
• Bài tập 1: viết 2-4 từ đồng nghĩa (tiếng Anh) cho P, I (hoặc E) và O
• Nối từ đồng nghĩa bằng OR trong ngoặc, các khối bằng AND
• Kiểm tra từ nào là thuật ngữ MeSH: MeSH Database hoặc một bài đã biết
• Giảng viên gọi 2-3 bạn bật micro đọc to chuỗi tìm kiếm của mình

SẢN PHẨM Một chuỗi tìm kiếm cho câu hỏi của bạn, để chạy trong Xây dựng đề cương 2

Làm cá nhân: học viên viết chuỗi tìm kiếm vào phiếu bài tập hoặc một tệp văn bản. Chưa tìm kiếm ở bước này.

Sau 4 phút, gọi tên 2 hoặc 3 học viên (báo trước cho cả lớp từ đầu là sẽ gọi). Mỗi người bật micro và đọc to một khối hoặc cả chuỗi. Gõ lại chuỗi đó trên màn hình đang chia sẻ khi họ đọc, và hỏi cả lớp một từ đồng nghĩa còn thiếu.

Chú ý tìm: thiếu ngoặc, trộn AND và OR trong cùng khối, đưa nhóm so sánh thành một khối, dùng NOT không có lý do.

Ai xong sớm: thêm một bộ lọc và ghi lý do.

Thời gian: 5 phút. Phần 2.1 kết thúc lúc 0:50.

2.2 Quản lý và trích dẫn

Giữ lại mọi tài liệu bạn tìm được, và dùng công trình của người khác một cách trung thực.

20 phút: phần mềm quản lý tài liệu (trình diễn Zotero), kiểu trích dẫn, diễn đạt lại an toàn, tài liệu xám

PHẦN 2.2 (0:50-1:10, 20:20-20:40).

Ý chính: hai thói quen bảo vệ mọi đề cương và bài báo: lưu tài liệu vào phần mềm quản lý tài liệu ngay từ ngày đầu, và không bao giờ sao chép câu chữ từ nguồn.

Thời gian: 30 giây.

Phần mềm quản lý tài liệu: lưu ngay khi tìm

Gom

• Đánh dấu bài trên PubMed
• Clipboard hoặc Collections

Xuất

• ‘Send to’, rồi ‘Citation manager’
• Tạo tệp .nbib

Nhập

• Zotero hoặc Mendeley (miễn phí)
• EndNote (trả phí)

Trích dẫn

• Chèn trích dẫn trong Word bằng plug-in

Danh mục

• Danh mục tài liệu tự động
• Theo mọi kiểu trích dẫn

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Phần mềm quản lý tài liệu ngăn lỗi phổ biến nhất trong đề cương: trích dẫn sai.

Ý chính: không bao giờ gõ tay tài liệu tham khảo. Phần mềm quản lý tài liệu lưu mỗi bài một lần và định dạng theo mọi kiểu tạp chí.

Zotero (miễn phí, mã nguồn mở) và Mendeley (miễn phí) tích hợp với Word. EndNote phổ biến ở đại học nhưng trả phí. Trong khóa học này mọi người dùng Zotero (đã cài ở bài về nhà Buổi 1).

Tiện ích trình duyệt (ví dụ Zotero Connector) lưu bài từ trang tạp chí bằng một cú nhấp, thường kèm PDF.

Quan niệm sai: ‘cuối cùng mới xử lý tài liệu tham khảo’. Lưu ngay chỉ mất vài giây, còn dựng lại danh mục mất hàng giờ và dễ sai.

Thời gian: 2 phút.

Trình diễn: từ PubMed sang Zotero đến Word

TRÌNH DIỄN TRỰC TIẾP · 5 phút

• Nhập tệp .nbib từ phần trình diễn PubMed vào Zotero
• Xem: tác giả, tiêu đề, tạp chí, năm, DOI, không gõ tay gì cả
• Trong Word, ở thẻ Zotero, bấm ‘Add/Edit Citation’ và gõ Meyhoff
• Bấm ‘Add/Edit Bibliography’: danh mục tài liệu xuất hiện
• Mở ‘Document Preferences’: đổi Vancouver sang APA rồi đổi lại

Hãy để ý

• [1] thành (Meyhoff et al., 2022)
• Danh mục tự định dạng lại

SẢN PHẨM Mọi người đã thấy trọn chu trình: gom, trích dẫn, lập danh mục

Kịch bản cho giảng viên: Course/Demos/s2_demo.md, Phần B (Bước 6), gồm chỗ cần bấm, lời cần nói và cách xử lý khi Zotero lỗi. Cùng kịch bản đó có ở Course/Demos/s2_demo.pdf và trang ‘Trình diễn Buổi 2’ trên website khóa học.

Các từ trong dấu nháy trên slide là tên nút của Zotero trong Word, giữ nguyên tiếng Anh.

Chuẩn bị: Zotero desktop và plug-in Word đã cài, một thư viện thử trống, một tài liệu Word trắng.

Mọi người đã cài Zotero ở bài về nhà Buổi 1, nên có thể làm lại từng bước trên máy của mình. Ai cài chưa được thì xem lúc này và sửa sau buổi học với giảng viên thứ hai.

Nếu Zotero lỗi, dùng ảnh chụp màn hình và nói ‘cùng tệp này dùng được trong Mendeley và EndNote’.

Thời gian: 5 phút.

Kiểu trích dẫn: một bài, hai cách trình bày

Dùng kiểu tạp chí yêu cầu. Phần mềm quản lý tài liệu đổi kiểu chỉ bằng một cú nhấp.

Vancouver

• Hạn chế dịch truyền không làm thay đổi tử vong 90 ngày [1].
• Danh mục tài liệu:
• Author AA, Author BB, et al. Title. J Abbrev. Year;Vol(Issue):pages.
• Đánh số theo thứ tự trích dẫn. Đa số tạp chí y khoa dùng.

APA

• Hạn chế dịch truyền không làm thay đổi tử vong 90 ngày (Meyhoff et al., 2022).
• Danh mục tài liệu:
• Author, A. A., & Author, B. B. (Year). Title. Journal, Vol(Issue), pages.
• Tác giả và năm trong bài. Phổ biến ở điều dưỡng, khoa học xã hội.

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Chọn kiểu tạp chí đích dùng, và để phần mềm lo việc định dạng.

Vancouver (đánh số theo thứ tự trích dẫn) được đa số tạp chí y khoa dùng và theo khuyến nghị ICMJE. APA (tác giả và năm) phổ biến ở điều dưỡng, tâm lý và khoa học xã hội.

Mỗi tạp chí nêu kiểu trích dẫn trong ‘Hướng dẫn cho tác giả’ (Guide for authors). Phần mềm quản lý tài liệu đổi giữa hàng nghìn kiểu bằng một cú nhấp.

Ý chính: trích dẫn giúp người đọc kiểm tra nhận định của bạn. Khi có thể, hãy trích nghiên cứu gốc cho dữ kiện và con số, không trích bài tổng quan nhắc lại nó.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Kiểu nào dùng [1]?’ Mong đợi: Vancouver.

Thời gian: 2 phút.

Trích dẫn và sao chép: diễn đạt lại an toàn

Cách làm: đọc, gấp bài báo, viết theo trí nhớ, kiểm tra lại, trích dẫn.

Nguồn (Boulet và cs. 2024, tóm tắt)

• “In ICU patients with septic shock, an optimized restrictive fluid strategy targeting hidden fluid intakes did not reduce the overall fluid balance at day 5.”

Thay vài từ (“chắp vá”)

• “In septic shock ICU patients, an optimised restrictive approach targeting hidden fluid intakes did not lower the total fluid balance at day 5.”
• Cùng cấu trúc, cùng từ = đạo văn, dù có trích dẫn

Lời của mình + trích dẫn

• “A pilot trial in 48 patients found that limiting maintenance and drug-dilution fluids did not significantly change fluid balance after five days [1].”
• Cấu trúc mới, thêm bối cảnh, có trích dẫn

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Thay đổi cả cấu trúc lẫn từ ngữ, và luôn trích dẫn nguồn.

Bên trái: một câu trong phần kết luận của tóm tắt Bài báo 1 (trích nguyên văn có ghi nguồn). Câu ví dụ để nguyên tiếng Anh vì đạo văn được kiểm tra trên ngôn ngữ của bài báo.

Ở giữa: ‘viết chắp vá’ (patchwriting): cùng câu đó chỉ thay vài từ. Dù có trích dẫn, đây vẫn là đạo văn vì cấu trúc và phần lớn từ ngữ bị sao chép. Phần mềm kiểm tra trùng lặp của tạp chí phát hiện dễ dàng.

Bên phải: diễn đạt lại thật sự, với cấu trúc mới, thêm bối cảnh từ bài báo (pilot, 48 người bệnh, loại dịch nào) và có trích dẫn.

Cách làm: đọc, gấp bài báo, viết theo trí nhớ, kiểm tra lại dữ kiện, trích dẫn. Nếu cần nguyên văn, dùng ngoặc kép kèm trích dẫn. Tuy vậy, trong viết y khoa hiếm khi trích nguyên văn.

Quan niệm sai: ‘đã trích dẫn thì được chép’. Trích dẫn ghi công cho ý tưởng, nhưng không cho phép chép câu chữ. Công cụ AI viết lại câu cũng không giải quyết được. Bạn vẫn chịu trách nhiệm (Buổi 7).

Hỏi cả lớp (chat): ‘Chép phần Phương pháp từ bài báo cũ của chính mình có được không?’ Mong đợi: đó là tái sử dụng văn bản. Xem chính sách của tạp chí, và thường phải viết lại hoặc trích dẫn.

Thời gian: 3 phút. Bài tập 2 trong phiếu luyện kỹ năng này ở nhà.

Bốn quy tắc trích dẫn an toàn

Trích dữ kiện

• Con số, phát hiện và ý tưởng của người khác cần trích dẫn

Trích nguồn gốc

• Đọc và trích bài báo gốc
• Không trích bản tóm lược

Lời của mình

• Dùng cấu trúc mới
• Nguyên văn phải có ngoặc kép

Kiểm tra

• Mỗi tài liệu nói đúng điều bạn dẫn ra

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Không bao giờ trích dẫn một bài báo bạn chưa đọc.

Kiến thức phổ thông (‘nhiễm khuẩn huyết là một cấp cứu’) không cần trích dẫn. Dữ kiện và con số cụ thể thì cần.

Trích một bài chỉ thấy được nhắc lại ở nơi khác sẽ lan truyền lỗi. Hãy kiểm tra bài gốc.

Công cụ trò chuyện AI có thể bịa ra tài liệu tham khảo trông như thật. Mọi tài liệu phải tìm được trên PubMed hoặc trang tạp chí.

Thời gian: 1 phút.

Kiểm tra hiểu bài: được hay không được?

CÂU HỎI NHANH · 2 phút

• Bạn chép một câu từ tóm tắt, đổi hai từ và thêm [3]
• Bạn trích nguyên văn một câu, trong ngoặc kép, có [3]
• Bạn viết một phát hiện bằng lời của mình nhưng quên trích dẫn
• Bạn trích dẫn một bài thấy được nhắc trong bài tổng quan, mà không đọc

SẢN PHẨM Mỗi câu: biểu tượng ngón cái lên (được) hoặc xuống (không được), hoặc bình chọn

Đáp án: 1 Không được: viết chắp vá là đạo văn dù có trích dẫn. 2 Được (nhưng hiếm trong viết y khoa). 3 Không được: phát hiện của người khác cần trích dẫn. 4 Không được: có thể lặp lại lỗi, nên hãy đọc và trích bài gốc.

Thời gian: 2 phút.

Tài liệu xám, kể cả sổ đăng ký thử nghiệm

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Hãy nhìn dưới mặt nước: tìm trong tài liệu xám, kể cả sổ đăng ký thử nghiệm, làm giảm sai lệch xuất bản.

Bài báo tạp chí trên PubMed chỉ là phần nổi của tảng băng. Dưới mặt nước là tài liệu xám: mọi thứ không đăng trên tạp chí. Trong khóa học này tài liệu xám bao gồm cả sổ đăng ký thử nghiệm (như trong bảng thuật ngữ của khóa học), cùng với tóm tắt hội nghị, luận văn, báo cáo, hướng dẫn và bản thảo trước in (preprint).

Vì sao quan trọng: nghiên cứu có kết quả âm tính hoặc gây thất vọng ít được công bố hơn (sai lệch xuất bản, publication bias), nên y văn đã công bố có thể trông tích cực hơn sự thật. Tìm cả phần dưới mặt nước làm giảm sai lệch này trong những gì bạn tìm được.

Sổ đăng ký thử nghiệm là gì: một cơ sở dữ liệu công khai, nơi thử nghiệm lâm sàng được ghi lại trước khi tuyển người bệnh đầu tiên. Hồ sơ nêu câu hỏi, thiết kế, kết cục chính dự kiến, cỡ mẫu dự kiến và tình trạng (đang tuyển, đã xong, đã đăng kết quả). Các tạp chí y khoa theo khuyến nghị ICMJE chỉ đăng thử nghiệm đã được đăng ký.

Các sổ đăng ký chính: ClinicalTrials.gov (do Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ vận hành) và Nền tảng Đăng ký Thử nghiệm Lâm sàng Quốc tế của WHO (ICTRP), cho phép tìm cùng lúc trong nhiều sổ đăng ký quốc gia. Tổng quan hệ thống cũng được đăng ký theo cách tương tự, trên PROSPERO.

Cách dùng: so sánh kết cục chính dự kiến với bài báo đã công bố. Đổi kết cục là dấu hiệu cảnh báo. Sổ đăng ký cũng cho thấy các thử nghiệm đã xong nhưng chưa bao giờ công bố kết quả.

Bài báo 1 được đăng ký số NCT04947904, trước khi tuyển người bệnh đầu tiên. Thói quen tốt khi làm bài về nhà: mở hồ sơ đăng ký và so sánh kết cục chính dự kiến với bài báo.

Bản thảo trước in (ví dụ medRxiv) chưa qua bình duyệt. Hãy đọc thật cẩn thận.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Vì sao nên xem sổ đăng ký trước khi bắt đầu thử nghiệm của mình?’ Mong đợi: có thể ai đó đang làm đúng nghiên cứu đó.

Thời gian: 3 phút. Phần 2.2 kết thúc lúc 1:10, rồi giải lao.

Giải lao

15 phút

GIẢI LAO (1:10-1:25, 20:40-20:55).

Nói: hãy đứng dậy, vươn vai và cho mắt nghỉ. Trước khi bắt đầu lại, mở Bài báo 1 (link trong chat).

Trong giờ giải lao: dán vào chat đường link tới Bài báo 1 dạng PDF sạch cho bài tập đọc (Course/Papers/Paper 1 - Boulet 2024 Crit Care (RCT) - original.pdf, hoặc link DOI ở trang ‘Hai bài báo’ trên website khóa học).

Ghi rõ trong chat giờ bắt đầu lại, và bắt đầu đúng giờ.

2.3 Đọc một bài báo trong 15 phút

Không cần đọc từng chữ. Hãy đọc đúng chỗ, theo đúng thứ tự.

40 phút: cấu trúc bài báo, thứ tự đọc, phần tóm tắt, thổi phồng, và bài tập đọc Bài báo 1

PHẦN 2.3 (1:25-2:05, 20:55-21:35).

Ý chính: người thầy thuốc bận rộn cần một quy trình đọc. Trong 15 phút có thể quyết định bài báo có liên quan không, tìm thấy gì và có đáng tin không.

Kiểm tra trong chat rằng mọi người đã mở tóm tắt gốc của Bài báo 1 trước bài tập.

Thời gian: 30 giây.

Cấu trúc bài báo: IMRaD

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Mọi bài báo gốc có cùng hình dạng: vì sao, làm gì, thấy gì, ý nghĩa gì.

IMRaD = Đặt vấn đề (Introduction), Phương pháp (Methods), Kết quả (Results) và Bàn luận (Discussion): cấu trúc chuẩn của bài báo nghiên cứu gốc.

Tiêu đề và tóm tắt nằm trên IMRaD. Chúng không phải một chữ cái của IMRaD, vì vậy chúng đứng đầu trong hình. Chữ ‘a’ viết thường trong IMRaD là ‘and’ (và), không phải ‘abstract’ (tóm tắt).

Đồng hồ cát: Đặt vấn đề thu hẹp từ vấn đề rộng đến câu hỏi cụ thể. Phương pháp và Kết quả hẹp và thuần dữ kiện. Bàn luận mở rộng lại tới ý nghĩa cho thực hành.

Ý chính: biết hình dạng là biết chỗ cần nhìn. Câu hỏi ở cuối phần Đặt vấn đề, kết cục chính ở Phương pháp, và con số chính ở Kết quả (và tóm tắt).

Quan niệm sai: ‘phần Bàn luận cho biết kết quả’. Bàn luận là diễn giải của tác giả. Kết quả mới là bằng chứng.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Tìm ai được đưa vào nghiên cứu ở đâu?’ Mong đợi: Phương pháp (tiêu chuẩn chọn) và Kết quả (sơ đồ, Bảng 1).

Thời gian: 4 phút. Buổi 7 và 8 dạy cách viết từng phần.

Thứ tự đọc trong 15 phút

Dừng sau bước 1 hoặc 2 nếu bài không trả lời câu hỏi. Tổng: khoảng 15 phút.

1 Tiêu đề

• 30 giây
• Liên quan tới câu hỏi của tôi?

2 Tóm tắt

• 3 phút
• PICO, thiết kế, kết quả chính

3 Hình và bảng

• 4 phút
• Sơ đồ, Bảng 1, bảng kết quả chính

4 Phương pháp

• 5 phút
• Ai, chọn thế nào, kết cục chính, chống sai lệch

5 Bàn luận

• 2-3 phút
• Hạn chế. Kết luận có khớp với dữ liệu không?

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Tiêu đề, tóm tắt, hình và bảng, phương pháp. Dừng sớm nếu không liên quan.

Đừng đọc từ đầu đến cuối. Bước 1, tiêu đề (30 giây): có liên quan đến câu hỏi của tôi? Bước 2, tóm tắt (3 phút): PICO, thiết kế, kết quả chính. Đa số bài bị loại ở đây.

Bước 3, hình và bảng (4 phút): sơ đồ tuyển chọn (mất ai), Bảng 1 (các nhóm có tương đồng không), bảng kết quả chính.

Bước 4, phương pháp (5 phút): ai, chọn thế nào, kết cục chính, chống sai lệch ra sao. Bước 5, bàn luận (2-3 phút): hạn chế, và kết luận có khớp với dữ liệu không?

Ý chính: chỉ đọc toàn bộ Đặt vấn đề và Bàn luận với bài sẽ trích dẫn hoặc thẩm định sâu.

Quan niệm sai: ‘chỉ đọc tóm tắt là đủ’. Tóm tắt bỏ qua hạn chế và có thể bị thổi phồng (các slide tiếp).

Thời gian: 3 phút.

Phần tóm tắt phải có gì

Phần	Nội dung bắt buộc
Bối cảnh	Vấn đề và mục tiêu (1-2 câu)
Phương pháp	Thiết kế, bối cảnh, đối tượng, can thiệp/phơi nhiễm, so sánh, kết cục chính
Kết quả	Số sàng lọc và phân tích, kết quả chính dưới dạng cỡ tác động + KTC 95% (+ p), tác hại chính
Kết luận	Trả lời câu hỏi chính, không hơn
Đăng ký	Số đăng ký thử nghiệm (với thử nghiệm)

Thường 250-300 từ

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Tóm tắt tốt giúp bạn viết PICO và kết quả chính mà không cần mở bài báo.

Đa số tạp chí lâm sàng yêu cầu tóm tắt có cấu trúc: Bối cảnh, Phương pháp, Kết quả, Kết luận (cộng số đăng ký với thử nghiệm).

Phương pháp phải nêu thiết kế, bối cảnh, đối tượng, can thiệp hoặc phơi nhiễm, so sánh và kết cục chính.

Kết quả phải có số sàng lọc và phân tích, và kết quả chính dưới dạng cỡ tác động kèm khoảng tin cậy (KTC) 95%, không chỉ giá trị p hay chữ ‘có ý nghĩa’.

Kết luận trả lời câu hỏi chính, không hơn, không kém. Các hướng dẫn báo cáo có bảng kiểm cho tóm tắt (CONSORT for Abstracts, STROBE), học ở Buổi 8.

Hỏi cả lớp (chat): ‘Tóm tắt chỉ viết: tử vong thấp hơn có ý nghĩa (p < 0.05). Thiếu gì?’ Mong đợi: tỷ lệ thực tế, cỡ tác động và khoảng tin cậy.

Thời gian: 3 phút.

Một câu kết quả: kém và tốt

Số liệu minh họa. Hỏi mọi tóm tắt: lớn cỡ nào, chắc đến đâu, lúc nào?

Câu kết quả kém

• “Tử vong thấp hơn có ý nghĩa ở nhóm can thiệp (p < 0.05).”
• Không có số mỗi nhóm
• Không có cỡ tác động
• Không có KTC 95%
• Không có mốc thời gian

Câu kết quả tốt

• “Tử vong 28 ngày là 30% ở nhóm hạn chế so với 38% ở nhóm thường quy (chênh lệch nguy cơ -8 điểm %, KTC 95% -15 đến -1).”
• Có số mỗi nhóm
• Có cỡ tác động
• Có KTC 95%
• Có mốc thời gian

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Mỗi kết quả chính cần: số mỗi nhóm, cỡ tác động, KTC 95% và mốc thời gian.

Ví dụ mẫu (số liệu minh họa, không từ thử nghiệm thật).

Bên trái: ‘thấp hơn có ý nghĩa (p < 0.05)’ không cho biết khác biệt lớn cỡ nào, chắc chắn đến đâu, hay đo lúc nào.

Bên phải: tỷ lệ mỗi nhóm, độ lớn khác biệt (8 điểm phần trăm), khoảng tin cậy (KTC) 95% và mốc thời gian (28 ngày). Người đọc có thể đánh giá khác biệt có ý nghĩa lâm sàng không.

Ý chính: hỏi ‘lớn cỡ nào, chắc đến đâu, lúc nào?’ với mọi kết quả bạn đọc. Khoảng tin cậy được giải thích kỹ ở Buổi 6.

Hỏi cả lớp (bình chọn, trái hay phải): ‘Câu nào đủ tin cậy để thay đổi thực hành?’ Mong đợi: câu bên phải, vì thấy được độ lớn và độ không chắc chắn.

Thời gian: 3 phút.

Thổi phồng (spin): khi lời văn vượt quá dữ liệu

Dữ liệu nói gì	Lời văn nói gì (thổi phồng)	Gặp ở
Giá trị p	p = 0.42	“một xu hướng không có ý nghĩa”
Kết cục	Kết cục chính: không khác biệt	Tiêu điểm = một kết cục phụ có lợi
Thiết kế	Liên quan trong quan sát	“Tác động của…”, “làm giảm”
So sánh	Không so sánh giữa nhóm	“Người bệnh cải thiện” (chỉ trước-sau)

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Đọc con số trước, rồi kiểm tra lời văn có khớp với chúng không.

Thổi phồng (spin) = trình bày làm kết quả trông tốt hơn mức dữ liệu cho phép. Hay gặp trong tóm tắt của thử nghiệm có kết cục chính không có ý nghĩa.

Dòng 1: phần Bàn luận của Bài báo 1 gọi p = 0.42 của kết cục chính là ‘xu hướng không có ý nghĩa’. p = 0.42 không phải bằng chứng có khác biệt. Cách viết đúng là ‘không có khác biệt có ý nghĩa, và khoảng tin cậy rộng’. Đáng khen là kết luận trong phần tóm tắt của Bài báo 1 không thổi phồng.

Dòng 2: nhấn mạnh một kết cục phụ có lợi khi kết cục chính không cho thấy gì.

Dòng 3: từ ngữ nhân quả cho dữ liệu quan sát. Tiêu đề Bài báo 2 viết ‘Impact of…’ (tác động) dù thuần tập chỉ cho thấy liên quan (phần kết luận tóm tắt viết đúng là ‘associated’).

Dòng 4: tuyên bố cải thiện dựa trên thay đổi trước-sau trong một nhóm, không so sánh giữa các nhóm.

Quan niệm sai: ‘bình duyệt loại bỏ hết thổi phồng’. Bình duyệt giảm bớt, nhưng thổi phồng vẫn thường gặp trong bài đã công bố.

Thời gian: 4 phút.

Kiểm tra hiểu bài: tìm chỗ thổi phồng

CÂU HỎI NHANH · 3 phút

• Một nghiên cứu thuần tập: ‘Cân bằng dịch dương làm tăng tử vong trong nhiễm khuẩn huyết’
• Kết cục chính p = 0.31: ‘một xu hướng có lợi đầy hứa hẹn’
• Kết cục chính không khác biệt, nhưng tiêu điểm tóm tắt lại là ‘cải thiện sự hài lòng của người bệnh’
• ‘Tử vong giảm từ 30% xuống 22% sau quy trình dịch mới của chúng tôi’ (không có nhóm chứng)

SẢN PHẨM Mỗi câu, giảng viên gọi 2-3 bạn bật micro: thổi phồng ở đâu, và bạn viết lại thế nào?

Làm từng câu một. Cho cả lớp 30 giây suy nghĩ, rồi gọi tên một hoặc hai học viên bật micro nói thổi phồng ở đâu và sẽ viết lại thế nào. Hỏi cả lớp có ai không đồng ý trước khi đưa đáp án.

Đáp án: 1 Từ nhân quả cho thiết kế quan sát: viết ‘có liên quan với tử vong cao hơn’. 2 p = 0.31 không phải bằng chứng có khác biệt: viết ‘không có khác biệt có ý nghĩa, và KTC rộng’. 3 Tiêu điểm là kết cục phụ: nêu kết quả chính trước. 4 Thay đổi trước-sau không có nhóm so sánh, và các yếu tố khác có thể đã thay đổi: viết ‘tử vong thấp hơn sau khi áp dụng, nhưng không có nhóm chứng nên không thể quy cho quy trình’.

Thời gian: 3 phút.

Đến lượt bạn: đọc tóm tắt Bài báo 1

BÀI TẬP CÁ NHÂN · 12 phút

• Mở Bài báo 1 (Boulet 2024, Crit Care): tóm tắt ở trang 1
• Điền bảng đọc (Bài tập 3): thiết kế, P, I vs C
• Kết cục chính, số sàng lọc và số phân tích
• Kết quả chính kèm KTC 95% và giá trị p
• Kết luận có khớp với kết quả? Có thổi phồng không?
• Gõ kết cục chính và kết quả chính vào chat

Thời gian

• 8 phút tự đọc
• 4 phút kiểm tra trong chat

SẢN PHẨM Một bảng đọc tóm tắt đã điền đủ

Làm cá nhân, yên lặng trong 8 phút (có thể tắt camera), rồi 4 phút mọi người gõ kết cục chính và kết quả chính vào chat và giảng viên nhận xét. Người mới cần thêm thời gian. Đừng vội.

Bài báo nằm ở: Course/Papers/Paper 1 - Boulet 2024 Crit Care (RCT) - original.pdf (bản gốc sạch, không có chú giải của khóa học). Bài báo truy cập mở (CC BY-NC-ND), nên được chia sẻ bản gốc không chỉnh sửa. Trang ‘Hai bài báo’ trên website khóa học có link DOI (10.1186/s13054-024-05155-z), và giảng viên dán link vào chat trong giờ giải lao. Các bản chú giải (tiếng Anh và tiếng Việt, cũng trong Course/Papers) dùng sau bài tập.

Theo dõi chat. Ô khó nhất: kết cục chính (nhiều người ghi ‘tử vong’, nhưng thực ra là cân bằng dịch tích lũy ngày 5) và kết quả chính (cần chép chênh lệch kèm KTC 95%, -15.2 đến 41.6, cắt qua số 0).

Ai xong sớm: đọc tóm tắt Bài báo 2 và tìm từ trong tiêu đề nói quá so với thiết kế (‘Impact’).

Thời gian: 12 phút. Đáp án ở slide sau.

Tóm tắt Bài báo 1: đáp án

Mục	Bài báo 1 ghi gì
Thiết kế	RCT thử nghiệm, mù đơn (người bệnh và nhà thống kê), 3 ICU
P	Người lớn 18-85 tuổi, sốc nhiễm khuẩn, 24 giờ đầu dùng vận mạch
I vs C	Hạn chế dịch duy trì và dịch pha thuốc (7 ngày) vs tiêu chuẩn
Kết cục chính	Cân bằng dịch tích lũy ngày 5 (ml/kg)
Số lượng	1 201 sàng lọc, 50 phân nhóm, 48 phân tích (24 mỗi nhóm)
Kết quả chính	Trung vị 6.9 vs 35.0 ml/kg. Chênh lệch 13.2 (KTC 95% -15.2 đến 41.6), p = 0.42
Kết luận	Không giảm cân bằng dịch ngày 5 (khớp với kết quả)
Đăng ký	ClinicalTrials.gov NCT04947904

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Kết cục chính là cân bằng dịch, không phải tử vong. Hãy đọc đúng điều nghiên cứu đã đo.

Đi nhanh qua bảng. Hỏi từng dòng trong chat trước khi hiện đáp án.

Điểm chính. (1) Thử nghiệm pilot (thí điểm) với 48 người bệnh được phân tích. (2) Kết cục chính là cân bằng dịch tích lũy ngày 5, không phải tử vong. (3) KTC của chênh lệch (-15.2 đến 41.6 ml/kg) chứa số 0, nên không có bằng chứng khác biệt. (4) Kết luận tóm tắt khớp với kết quả (thực hành tốt). (5) Thử nghiệm đã được đăng ký.

Nếu có học viên tinh ý hỏi: trung vị (6.9 vs 35.0 ml/kg) chênh nhau nhiều hơn mức chênh lệch được báo cáo 13.2 vì 13.2 là chênh lệch giữa hai trung bình (phần Phương pháp báo cáo chênh lệch trung bình kèm KTC 95%), không phải chênh lệch giữa hai trung vị. Bản chú giải của khóa học có nêu điểm không khớp này. Để dành cho Buổi 6-8.

Liên hệ câu hỏi của ta: thử nghiệm này không trả lời câu hỏi tử vong 28 ngày. Nó trả lời câu hỏi kiểu khả thi về cân bằng dịch. Đó chính là ‘phiên bản khả thi’ ở slide FINER.

Thời gian: 5 phút, đi từng dòng. Phần 2.3 kết thúc lúc 2:05.

2.4 Từ y văn đến phần đặt vấn đề

Các bài báo bạn đọc trở thành trang đầu tiên của đề cương.

15 phút: bảng ma trận tài liệu, phễu đặt vấn đề, một đoạn đặt vấn đề mẫu, tên đề tài tạm và từ khóa

PHẦN 2.4 (2:05-2:20, 21:35-21:50).

Ý chính: đọc chưa phải là xong. Bảng ma trận tài liệu biến các bài báo thành khoảng trống, khoảng trống thành phần đặt vấn đề, và PICO thành tên đề tài tạm.

Thời gian: 30 giây.

Phiếu tổng quan tài liệu

Nghiên cứu	Thiết kế, cỡ mẫu	So sánh	Kết cục chính: kết quả	Hạn chế chính
Boulet 2024 Crit Care	RCT thử nghiệm, 3 ICU, n = 48	Hạn chế dịch “ẩn” vs tiêu chuẩn	Cân bằng dịch ngày 5: khác biệt không ý nghĩa	Cỡ mẫu nhỏ, không đủ lực cho tử vong
Hyun 2023 Ann Intensive Care	Thuần tập ghép cặp, sổ đăng ký, 20 BV	Cân bằng dịch dương vs âm	Tử vong 28 ngày cao hơn nếu dương ở ngày 2-3	Quan sát: có thể có yếu tố gây nhiễu
Meyhoff 2022 N Engl J Med	RCT lớn (CLASSIC), n = 1 554	Hạn chế vs dịch tĩnh mạch chuẩn	Tử vong 90 ngày 42.3% vs 42.1%: không khác	Bác sĩ không được làm mù
Bài báo 4 của bạn	…	…	…	…

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Mỗi bài một dòng: hôm nay 5 dòng, mọi bài cùng các cột.

Phiếu nằm trong Course/Templates (phiếu tổng quan tài liệu, literature review worksheet). Mỗi bài một dòng, các cột giống nhau.

Dòng 1-3 là các bài của khóa học: Bài báo 1 (Boulet 2024, RCT thử nghiệm: cân bằng dịch, khác biệt không có ý nghĩa), Bài báo 2 (Hyun 2023, thuần tập ghép cặp: cân bằng dương ở ngày 2-3 liên quan với tử vong 28 ngày cao hơn), và CLASSIC (Meyhoff 2022: không khác biệt tử vong 90 ngày).

Lưu ý: ba bài đo kết cục khác nhau ở thời điểm khác nhau. Bảng ma trận làm điều này lộ ra ngay.

Ý chính: cột ‘hạn chế chính’ là nơi khoảng trống, và lý do cho nghiên cứu của bạn, xuất hiện.

Thời gian: 3 phút.

Từ y văn đến phần Đặt vấn đề

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Đã biết, chưa biết, vì sao ở đây: rồi câu hỏi tự nhiên xuất hiện.

Các bài báo bạn đọc trở thành phần Đặt vấn đề của đề cương. Đó là cùng cái phễu như phần trên của đồng hồ cát IMRaD.

Đoạn 1, điều đã biết: quy mô vấn đề và thực hành hiện tại, có trích dẫn.

Đoạn 2, điều chưa biết: khoảng trống (nghiên cứu mâu thuẫn, chưa có nghiên cứu trên người bệnh như của ta, kết cục chưa được đo). Cột ‘hạn chế’ trong bảng ma trận tài liệu nuôi đoạn này.

Đoạn 3, vì sao quan trọng ở đây: số liệu tại chỗ (audit, phân tích sự cố, một con số của khoa). Sau đó nêu câu hỏi và mục đích.

Quan niệm sai: ‘phần tổng quan phải điểm lại mọi thứ đã viết’. Phần mở đầu Bài báo 1 đi hết cái phễu trong chưa đến 500 từ.

Thời gian: 3 phút.

Một đoạn đặt vấn đề mẫu

Đoạn	Văn bản mẫu
1 Điều đã biết	Sốc nhiễm khuẩn là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở ICU. Dịch sớm cải thiện tưới máu, nhưng truyền tiếp thường gây cân bằng dịch dương, điều mà các nghiên cứu thuần tập thấy liên quan với tử vong cao hơn [2].
2 Điều chưa biết	Các thử nghiệm lớn về hạn chế dịch không thấy khác biệt tử vong [3, 4], và một pilot nhắm vào dịch “ẩn” không giảm có ý nghĩa cân bằng dịch [1]. Chưa rõ hạn chế dịch có làm được trong bối cảnh của chúng ta không.
3 Vì sao quan trọng ở đây	Audit 3 tháng của khoa cho thấy phần lớn người bệnh sốc nhiễm khuẩn dương dịch vào ngày 3, và thực hành khác nhau giữa các bác sĩ. Vì vậy chúng tôi đặt câu hỏi: [câu hỏi PICO].

Văn bản mẫu: thay số liệu audit bằng số của bạn

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Ba đoạn ngắn, mỗi đoạn một nhiệm vụ, và tài liệu tham khảo trong ngoặc.

Đây là cái phễu khi viết thành văn bản thật, cho phiên bản khả thi của ví dụ xuyên suốt.

Đoạn 1 (đã biết) trích Bài báo 2. Đoạn 2 (chưa biết) trích CLASSIC, CLOVERS và Bài báo 1, kết thúc bằng khoảng trống. Đoạn 3 (vì sao ở đây) dùng số liệu tại chỗ (thay câu về audit bằng số liệu của bạn) và kết thúc bằng câu hỏi.

Ý chính: mỗi câu nêu dữ kiện đều có số trích dẫn, và câu cuối dẫn thẳng vào câu hỏi PICO.

Quan niệm sai: ‘phần đặt vấn đề phải dài và ấn tượng’. Khoảng 300 từ là đủ cho một đề cương.

Bạn có thể viết đề cương bằng tiếng Việt, nhưng tìm kiếm và trích dẫn bằng tiếng Anh.

Thời gian: 4 phút.

Tên đề tài tạm và từ khóa từ PICO

Từ PICO

• P: người lớn bị sốc nhiễm khuẩn
• I: hạn chế dịch
• C: dịch thường quy
• O: cân bằng dịch
• TK (thiết kế): RCT thử nghiệm

Tên đề tài tạm (13 từ)

• “Restrictive versus usual fluids in adults with septic shock: a pilot randomised trial”
• 10-16 từ, thấy rõ đối tượng, so sánh, thiết kế
• Không viết tắt, không dùng ‘tác động’ cho dữ liệu quan sát

Từ khóa (3-6)

• Thuật ngữ MeSH chưa có trong tiêu đề
• Fluid Therapy
• Water-Electrolyte Balance
• Critical Care
• Vasoconstrictor Agents

THÔNG ĐIỆP CHÍNH PICO đã chứa sẵn tên đề tài: thêm thiết kế và giữ ngắn gọn.

Tên tốt nêu đối tượng, can thiệp và so sánh (hoặc phơi nhiễm), và thiết kế, khoảng 10 đến 16 từ.

Ví dụ từ phiên bản khả thi: ‘Restrictive versus usual fluids in adults with septic shock: a pilot randomised trial’ (13 từ tiếng Anh). Tiếng Việt: ‘Hạn chế dịch so với dịch thường quy ở người lớn bị sốc nhiễm khuẩn: thử nghiệm ngẫu nhiên thí điểm’.

Tránh viết tắt và từ quảng cáo hay nhân quả (‘tác động’, ‘mới’, ‘hiệu quả của’), nhất là với thiết kế quan sát (so sánh tiêu đề Bài báo 2).

Từ khóa: 3 đến 6, tốt nhất là thuật ngữ MeSH chưa có trong tiêu đề, để bài được tìm thấy qua nhiều chuỗi tìm kiếm hơn (bản chú giải Bài báo 1 cũng nêu điểm này).

Hỏi cả lớp (chat): ‘Dịch truyền ở ICU có phải tên đề tài tốt?’ Mong đợi: không. Thiếu đối tượng, so sánh và thiết kế.

Thời gian: 4 phút. Phần 2.4 kết thúc lúc 2:20.

Xây dựng đề cương 2

Giờ hãy tìm bằng chứng cho câu hỏi của riêng bạn: một chuỗi tìm kiếm, năm bài báo, một đoạn đặt vấn đề, một tên đề tài.

35 phút: giảng viên tìm trực tiếp cho ví dụ xuyên suốt, rồi bạn tìm cho câu hỏi của mình

XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG 2 (2:20-2:55, 21:50-22:25). 35 phút bắt đầu từ slide này.

Ý chính: mọi điều học hôm nay được áp dụng cho câu hỏi của riêng mỗi học viên từ thứ Bảy tuần trước. Mỗi người làm đề cương của mình. Không ai làm theo nhóm.

Cuối phần này, mỗi học viên có một chuỗi tìm kiếm được ghi lại, một số trong 5 tài liệu đã lưu vào Zotero và phiếu tổng quan, và bản nháp đầu tiên của phần đặt vấn đề và tên đề tài. Phần còn lại là bài về nhà.

Chuyển ngay sang slide sau.

Xây dựng đề cương 2: bằng chứng cho câu hỏi của bạn

XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG · 35 phút

• Xem giảng viên sàng lọc trực tiếp kết quả tìm kiếm của ví dụ xuyên suốt, và gợi ý bài và từ khóa trong chat
• Chạy chuỗi tìm kiếm của bạn trên PubMed. Ghi ngày và số kết quả
• Sàng lọc tiêu đề và tóm tắt, chọn 5 bài chính và lưu vào Zotero
• Điền mỗi bài một dòng trong phiếu tổng quan tài liệu
• Viết nháp đặt vấn đề (đã biết, chưa biết, vì sao ở đây) và tên đề tài tạm
• Hai bạn tình nguyện đọc to tên đề tài và câu nêu khoảng trống

Thời gian

• 0-10 phút: giảng viên làm mẫu trực tiếp
• 10-30 phút: bạn tự tìm và viết phần của mình
• 30-35 phút: hai bạn tình nguyện chia sẻ

SẢN PHẨM Tiếp tục Đề cương Phần 1 của bạn: tìm kiếm, 5 tài liệu, đặt vấn đề, tên đề tài

Phút 0-10, cả lớp: chạy lại chuỗi tìm kiếm của ví dụ xuyên suốt từ phần trình diễn, cùng sàng lọc các tiêu đề đầu tiên (học viên gõ ‘giữ’ hoặc ‘bỏ’ trong chat và gợi ý thêm từ khóa), lưu hai bài vào Zotero, điền một dòng phiếu tổng quan và chỉ ra đoạn đặt vấn đề và tên đề tài mẫu.

Phút 10-30, mỗi người tự làm với câu hỏi của mình. Có thể tắt camera. Giảng viên trả lời câu hỏi trong chat. Lỗi hay gặp: quá nhiều kết quả (thêm khối hoặc bộ lọc), quá ít (thêm từ đồng nghĩa), có khối so sánh, AND trong một khối.

Ai chưa xong 5 tài liệu thì ghi lại chuỗi tìm kiếm, cơ sở dữ liệu và ngày. Phần còn lại thành bài về nhà.

Phút 30-35: hai bạn tình nguyện bật micro đọc to tên đề tài và câu nêu khoảng trống, và cả lớp góp một ý cải thiện cho mỗi bạn trong chat.

Thế nào là tốt: Course/Solutions/s2_solutions.md (Bài tập 4).

Thời gian: 35 phút. Tổng kết bắt đầu lúc 2:55 (22:25).

Từ khóa của buổi học

Từ khóa	Trong một câu
MeSH	Nhãn chung PubMed gán cho nhiều cách viết của một ý
AND / OR / NOT	Thu hẹp / mở rộng / loại bỏ. OR trong khối, AND giữa các khối
Phần mềm quản lý tài liệu	Lưu mỗi bài một lần và định dạng trích dẫn theo mọi kiểu
Viết chắp vá	Chép và đổi vài từ: đạo văn dù có trích dẫn
IMRaD	Đặt vấn đề, Phương pháp, Kết quả và Bàn luận
Thổi phồng (spin)	Lời văn khẳng định nhiều hơn những gì con số cho thấy

TỔNG KẾT (2:55-3:00, 22:25-22:30).

Đọc nhanh sáu từ khóa. Chúng cũng có trong bảng thuật ngữ của khóa học (Anh-Việt).

Thời gian: 1 phút.

Ôn tập Buổi 2

Tìm kiếm

• Khối PICO, MeSH và từ tự do
• OR trong khối, AND giữa các khối
• Ghi lại chiến lược tìm kiếm

Trích dẫn trung thực

• Zotero từ ngày đầu
• Lời của chính mình
• Đọc bài mình trích dẫn

Đọc thông minh

• Tiêu đề, tóm tắt, hình bảng, phương pháp
• Con số trước lời văn

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Xong Tuần 1-2: bạn có câu hỏi, năm bài báo và tên đề tài.

Đọc ba thông điệp, rồi hỏi một học viên: ‘Điều đầu tiên bạn tìm trong phần tóm tắt là gì?’ Mong đợi: kết cục chính và kết quả của nó kèm KTC.

Nối sang buổi sau: hai thứ Bảy tới (Buổi 3 và 4) ta chọn thiết kế phù hợp cho từng câu hỏi, và tìm hiểu sai lệch, yếu tố gây nhiễu và các số đo tác động qua hai bài báo về dịch truyền.

Thời gian: 1.5 phút.

Câu hỏi cuối buổi (trong chat)

CÂU HỎI NHANH · 2 phút

• Trả lời ngay trong chat, hoặc trong biểu mẫu một câu hỏi có link trong chat
• Câu 1: chuỗi nào cho nhiều kết quả hơn: septic shock AND fluids, hay septic shock OR fluids?
• Câu 2: kết cục chính của Bài báo 1 là gì?

Vì sao hỏi

• Không phải bài về nhà, không chấm điểm
• Cho biết điều gì còn chưa rõ
• Giảng viên đọc mọi câu trả lời trước Buổi 3

SẢN PHẨM Mỗi người một câu trả lời ngắn, trước khi rời lớp

Mục đích: kiểm tra nhanh mức hiểu trong 2 phút. Đây không phải bài về nhà.

Đáp án: Câu 1 OR (một trong hai từ). Câu 2 Cân bằng dịch tích lũy ngày 5 (ml/kg), không phải tử vong.

Lưu khung chat (hoặc câu trả lời của biểu mẫu) và đọc sau buổi học. Nếu hơn một phần tư trả lời sai câu nào, mở đầu Buổi 3 bằng điểm đó và ôn lại trong câu hỏi ôn tập.

Thời gian: 1.5 phút.

Bài về nhà trước Buổi 3 (thứ Bảy tuần sau)

BÀI TẬP CÁ NHÂN

• Hoàn thành 5 tài liệu chính, các dòng phiếu tổng quan và phần đặt vấn đề
• Đọc một bài của bạn theo quy trình 15 phút
• Đọc tóm tắt Bài báo 2 (Hyun 2023) với bảng đọc (Bài tập 3)
• Bài tập 2 (diễn đạt lại), làm ở nhà
• Không bắt buộc: tra Bài báo 1 (NCT04947904) trên ClinicalTrials.gov

Sẵn sàng cho thứ Bảy tuần sau

• Đề cương Phần 1 của bạn
• Phiếu tổng quan tài liệu của bạn

SẢN PHẨM Đề cương Phần 1 hoàn chỉnh trước Buổi 3

Nói rõ khối lượng: khoảng 60-90 phút trong tuần, tự làm.

Hai bài báo nằm trong Course/Papers (có bản chú giải tiếng Anh và tiếng Việt). Buổi 3 dùng cả hai tóm tắt để so sánh RCT với thuần tập.

Nhắc học viên email Phần 1 cho giảng viên nếu khóa học có nhận xét bằng văn bản giữa các buổi.

Kết thúc đúng giờ. Cảm ơn cả lớp.

Thời gian: 1 phút.

Slide bổ sung: Buổi 2

Dùng nếu còn thời gian, hoặc để tự học

SLIDE BỔ SUNG (Buổi 2).

Mọi slide sau slide này là tùy chọn. Dùng nếu lớp đi nhanh hoặc có người hỏi, hoặc giới thiệu để học viên tự học.

Buổi học chính vẫn trọn vẹn khi không dùng các slide này.

Ngoài PubMed: những nơi khác để tìm

Cơ sở dữ liệu	Phạm vi	Truy cập
Thư viện Cochrane	Tổng quan hệ thống của Cochrane (CDSR) và sổ thử nghiệm có đối chứng (CENTRAL)	Tìm và đọc tóm tắt miễn phí
Embase	Cơ sở dữ liệu y sinh lớn, mạnh về thuốc và tóm tắt hội nghị	Trả phí
Web of Science, Scopus	Nhiều ngành, có liên kết tới các bài trích dẫn mỗi bài	Trả phí
CINAHL	Điều dưỡng và các ngành sức khỏe liên quan	Trả phí
Epistemonikos	Tổng quan hệ thống về sức khỏe, nhiều ngôn ngữ	Miễn phí
Sổ đăng ký	Thử nghiệm: ClinicalTrials.gov, WHO ICTRP. Tổng quan: PROSPERO	Miễn phí

EXTRA: các cơ sở dữ liệu khác.

Thông điệp chính: với đề cương Cấp độ 1, PubMed và một sổ đăng ký là đủ. Tổng quan hệ thống tìm trên nhiều cơ sở dữ liệu.

Trước mọi nghiên cứu mới, hãy tìm tổng quan hệ thống đã có trước (slide chính ‘Kiểm tra trước’). Thư viện Cochrane là nơi bắt đầu với câu hỏi điều trị: Cơ sở dữ liệu Tổng quan Hệ thống Cochrane (CDSR) chứa các tổng quan của Cochrane, và CENTRAL là sổ các thử nghiệm có đối chứng.

Embase trùng một phần với MEDLINE nhưng có thêm nhiều tạp chí về thuốc, tạp chí châu Âu và tóm tắt hội nghị. Web of Science và Scopus bao phủ nhiều ngành và mạnh trong việc lần theo trích dẫn. CINAHL là cơ sở dữ liệu điều dưỡng chính. APA PsycInfo bao phủ sức khỏe tâm thần và hành vi.

Epistemonikos (miễn phí) gom các tổng quan hệ thống từ nhiều nguồn. WHO Global Index Medicus tập hợp các cơ sở dữ liệu khu vực, trong đó có Western Pacific Region Index Medicus, có thể quan trọng với các tạp chí tiếng địa phương.

Embase, Web of Science, Scopus và CINAHL thường cần tài khoản của cơ sở. Hãy hỏi thư viện.

Một tổng quan hệ thống tìm trên ít nhất hai hoặc ba cơ sở dữ liệu này, cộng với sổ đăng ký và tài liệu xám. Cấp độ 3 có một học phần riêng về tổng quan hệ thống và phân tích gộp (Học phần A): đề cương và đăng ký PROSPERO, tìm kiếm trên nhiều cơ sở dữ liệu, nguy cơ sai lệch, gộp kết quả và báo cáo theo PRISMA 2020.

Thời gian: 2 phút nếu dùng.

PubMed Clinical Queries: bộ lọc có sẵn

Mở

• Trang chủ PubMed
• Clinical Queries, mục Find

Gõ

• Từ khóa chủ đề
• Ví dụ septic shock fluid restriction

Chọn

• Loại: điều trị, chẩn đoán, nguyên nhân hoặc tiên lượng

Phạm vi

• Rộng: tìm được nhiều hơn
• Hẹp: chính xác hơn

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Lối tắt nhanh để hỏi ‘có bằng chứng tốt không?’, không thay thế tìm kiếm của bạn.

EXTRA: PubMed Clinical Queries.

Clinical Queries áp dụng các bộ lọc tìm kiếm đã được kiểm định cho các loại nghiên cứu trả lời câu hỏi lâm sàng.

Hữu ích để xem nhanh trước giao ban hoặc kiểm tra tìm kiếm của mình có bỏ sót thử nghiệm rõ ràng nào không.

Giao diện thỉnh thoảng thay đổi. Hãy kiểm tra trước khi trình diễn trực tiếp.

Thời gian: 2 phút nếu dùng.

Trình diễn tùy chọn: Google Scholar và ‘Cited by’

TRÌNH DIỄN TRỰC TIẾP · 3 phút

• Tìm: restrictive fluid septic shock mortality
• Xem: tạp chí, luận văn, bản thảo trước in, xếp hạng bằng thuật toán ẩn
• Dưới một thử nghiệm chính, bấm ‘Cited by’, rồi tìm trong các bài trích dẫn
• Bấm biểu tượng ngoặc kép để xem các định dạng xuất

SẢN PHẨM Học viên thấy Scholar bổ sung gì và thiếu gì

EXTRA: trình diễn Google Scholar.

Course/Demos/s2_demo.md, Phần C.

Nói: ‘Scholar rất tốt để lần theo trích dẫn và tìm tài liệu xám, nhưng không có MeSH, ít bộ lọc, và cùng một tìm kiếm tháng sau có thể ra kết quả khác.’

Nếu Scholar hiện CAPTCHA, đừng cố giải khi đang chia sẻ màn hình. Chuyển sang ảnh chụp màn hình.

Thời gian: 3 phút nếu dùng.

Tái sử dụng văn bản, công cụ AI và kiểm tra trùng lặp

Tái sử dụng văn bản

• Dùng lại câu chữ đã công bố của mình
• Xem chính sách tạp chí

AI viết lại câu

• Không xóa được đạo văn
• Bạn vẫn chịu trách nhiệm

Tài liệu do AI

• Có thể bị bịa
• Tìm từng tài liệu trên PubMed

Kiểm tra trùng lặp

• Tạp chí sàng lọc bài nộp để tìm văn bản sao chép

THÔNG ĐIỆP CHÍNH Viết từ hiểu biết, trích dẫn những gì bạn dùng, và tự kiểm tra mọi tài liệu.

EXTRA: tái sử dụng văn bản, AI và kiểm tra trùng lặp.

Tái sử dụng văn bản (‘tự đạo văn’): dùng lại một phần câu chữ chuẩn ở phần Phương pháp có thể được chấp nhận nếu có trích dẫn và tạp chí cho phép. Không bao giờ dùng lại phần Kết quả hay Bàn luận.

Công cụ AI: tạp chí yêu cầu công khai việc dùng AI (Buổi 7 học kỹ về liêm chính và AI).

Thời gian: 2 phút nếu dùng.

Copyright © Neudata, 2026

All property rights and copyright are reserved.

This presentation contains proprietary data, information, and materials developed by Neudata for dedicated use only and may not be communicated, copied, reproduced, distributed, published, or cited, in whole or in part, without the prior written consent of Neudata. Where explicit written permission has been granted, appropriate attribution must be included, followed by “by courtesy of Neudata”.

Any unauthorized use or infringement of these materials may give rise to legal action and claims for damages, without prejudice to any other rights of Neudata, including rights relating to patents, trademarks, or other forms of intellectual property protection.